Sa mundo ng pelikulang Pilipino noong mga dekada 70 at 80, kung saan ang bawat eksplosyon at hakbang ay nagiging alaala ng katapangan at pag-asa, hindi madaling makalimutan ang mga bayaning hindi lamang kumilos sa harap ng kamera, kundi nagbuhat ng totoong panganib para sa sining. Isa sa mga iyon ay si Dante Varona – isang lalaking ipinanganak noong 1953 sa gitna ng mga hamon ng buhay, na naging Hari ng Stunt dahil sa mga aksyong hindi kayang gayahin ng sinuman. Ngunit kung tatanungin mo ngayon sa kanyang mga dating tagahanga, marami ang magtatanong: nasaan na ba siya? Bakit, sa halip na manatili sa ilaw ng mga billboard at palakpakan, ay pumili siyang maging janitor sa malayong Amerika? Ito ay hindi simpleng kwento ng pagbagsak, kundi isang salaysay ng pagpili – ng pag-iwan ng ningning para sa tunay na liwanag ng pamilya at kapayapaan. Sa Oktubre 2025, habang ang industriya ay puno ng bagong action heroes sa streaming platforms, ang kwento ni Dante ay paalala na ang tunay na tagumpay ay hindi palaging nasusukat sa ticket sales, kundi sa mga desisyong nagbibigay ng kinabukasan.

Isipin mo ang simula: lumaki si Dante sa Boystown sa Marikina, isang lugar para sa mga batang iniwan ng mga magulang dahil sa kahirapan. “Hindi nila kaya akong pag-alagaan, kaya iniwan nila ako doon,” kwento niya sa isang lumang panayam, na naglalahad ng sakit na naging gasolina ng kanyang determinasyon. Doon niya natutunan ang gymnastics, na naging pintuan sa kanyang pangarap. Hindi siya basta-basta aktor; siya’y stuntman mula sa umpisa. Sumali siya sa SOS Daredevils, isang grupo ng mga stunt performers, at nagsimulang mag-double para sa mga bituin tulad nina Jess Lapid Sr. at Jun Aristorenas. Ang kanyang unang pelikula? Noong 1968, sa Magnificent Siete Bandidas, kung saan unti-unti niyang napatunayan na ang kanyang katawan ay hindi lamang para sa pagtakbo – kundi para sa mga salto at hagupit na nagpapakilig sa mga manonood.

Unti-unti, lumago ang kanyang karera tulad ng isang aksyon-packed na pelikula. Sa mga sumunod na taon, nagbida siya sa mahigit 100 pelikula, na marami rito ay nagpapakita ng kanyang husay sa mga eksena ng karahasan at pag-ibig. Isa sa mga naaalala ay ang Leon Dimasupil noong 1973, kung saan nagpakita siya ng emosyonal na lalim bilang rebelde na lumalaban para sa hustisya. Sumunod ang Gulapa noong 1977, isang true-to-life story ng dating alkalde ng Maragondon, Cavite na si Patrocinio Z. Gulapa, kasama si Ramon Revilla – isang pelikulang naghalo ng aksyon at lokal na alamat ng anting-anting. Noong 1980, nagbida siya sa Carding Estrabel: Tirador ng Malabon, batay sa buhay ni Ricardo Luciano, na nagbigay sa kanya ng reputasyon bilang aktor na hindi natatakot sa totoong kwento ng bayan. At syempre, hindi kompleto ang kanyang filmography kung walang mga tulad ng Ermitaño (1981), Kung Tawagin Siya’y Bathala (1980) na kasama si Gloria Diaz, The Raging Anger (1984) na kanyang direkahin at pinagbidahan, at Bangkay Mo Akong Hahakbangan (1986), isa pang kanyang direksyon na puno ng tensyon at katapangan.

Ngunit ang tunay na tanda ng kanyang pagiging Hari ng Stunt? Ang pagtalon sa San Juanico Bridge noong 1981 para sa pelikulang Hari ng Stunt, sa ilalim ng direksyon ni Carlo J. Caparas. Ito ay hindi basta stunt; ito’y make-or-break moment sa kanyang karera na noon ay nasa limbo. Ang pelikula ay tungkol sa isang stuntman na nagbuhat ng pinakamalaking panganib para iligtas ang kanyang nobya mula sa pagkabulag – isang kwento na salamin ng totoong buhay ni Dante. Nagtalon siya mula sa pinakamataas na bahagi ng tulay na nag-uugnay sa Samar at Leyte, nang walang harness, walang safety gear, walang net. “Parang nawala ang mundo ko sa sandali na yun,” sabi niya sa isang panayam, na naglalahad ng takot na hindi nakita sa screen. Hospitalized siya ng ilang linggo pagkatapos, na may dugo na dumadaloy mula sa kanyang mga mata, tainga, at ilong ayon sa urban legends, ngunit nagtagumpay siya. Naging instant sensation ang pelikula, na tinawag na “the most death-defying action thriller of the year,” at si Dante ay naging Hari ng Stunt – isang titulo na hanggang ngayon, sa 2025, ay hindi pa rin nabasbasan ng sinuman. Walang ibang stuntman ang gumawa ng ganoon, kahit sa modernong panahon ng CGI at special effects.

Sa gitna ng kanyang tagumpay, hindi nawala ang mga hamon. Sumali siya sa mga iconic films tulad ng Cleopatra Wong (1978), kung saan nagpakita ng international appeal, at Dune Warriors (1991), isang Hollywood project kasama si David Carradine na nagbigay sa kanya ng lasa ng global stage. Nagdirek siya ng sariling pelikula tulad ng Raging Anger at Ratratan (1999), at nag-produce sa ilalim ng Bathala Films kasama ang kanyang asawa. Ngunit sa likod ng mga eksplosyon at palakpakan, may gulo na dahan-dahang sumisira. “Maliit akong producer, nag-produce ako. Yung Bathala Films, akin yon. Nai-book ko na yung pelikula ko, pero pag maliit kang production, madadaganan ka sa booking,” pag-amin niya sa isang 2021 na panayam sa The Wander Mamas vlog ni LJ Moreno at Rufa Mae Quinto. Ang industriya noon ay puno ng kompetisyon, utang, at hindi pagbabayad – isang mundo na hindi na tugma sa kanyang pagiging ama ng dalawang anak, kabilang ang si Tanya Varona na naging Metropop Songfest finalist at singer ngayon.

Kaya noong late 1980s, pagkatapos ng kanyang huling mga pelikula tulad ng Tiger Commando (1988), nagdesisyon siyang umalis. Hindi ito madaling pagpili; ito’y pagtalikod sa lahat ng pinaghirapan. Lumipat sila ng pamilya sa Estados Unidos, hindi dahil sa pangarap ng American Dream, kundi para sa estabilidad. “Hindi ko pinangarap na pumunta rito, pero ayoko na sa gulo,” sabi niya. Ang unang trabaho? Janitor sa isang janitorial services company na nakilala niya roon. “Naglinis ako ng mga building, nagwalis, nagmop – walang glamour, pero stable,” kwento niya sa Kapuso Mo, Jessica Soho episode. Matagal siyang nanatili doon, na nagbigay ng sapat na pera para mapag-aral ang mga anak at magkaroon ng bahay sa California. Pagkatapos, lumipat siya sa pagiging security guard – hindi na gumagamit ng baril tulad ng sa pelikula, kundi simpleng pagbabantay sa mga establisyimento. “Mas mahirap ang totoong trabaho kaysa sa stunt, pero walang panganib sa buhay ng pamilya,” dagdag niya.

Bakit janitor kaysa artista? Para kay Dante, ang showbiz ay naging parang walang katapusang stunt – puno ng high risks pero walang guarantee ng safe landing. Sa Amerika, nakahanap siya ng kapayapaan: walang utang mula sa production, walang gabi ng hindi natutulog na nag-iisip ng susunod na eksena. “Doon, pwede akong maging tatay at asawa nang hindi iniisip ang kamera,” sabi niya. Ngayon, sa edad na 72, retired na siya sa California, na nag-aalaga ng mga apo habang ang mga anak ay nakatira malapit. Walang social media fanfare, walang comeback plans – simpleng buhay na puno ng saya sa mga maliit na bagay, tulad ng pagkukuwento ng kanyang mga dating kwento sa mga bata. “Wala akong pagsisisi; ang showbiz ay nagbigay sa akin ng pangalan, pero ang pamilya ang nagbigay ng tunay na buhay,” pag-amin niya sa 2021.

Sa panahon ngayon, habang ang mga bagong henerasyon ng action stars tulad nina Coco Martin at Dingdong Dantes ay gumagamit ng wires at green screens, ang legacy ni Dante ay nananatiling tunay – isang paalala na ang pinakamalaking stunt ay hindi sa pagtalon mula sa tulay, kundi sa pagtalon palayo sa nakasanayan para sa mas mabuti. Mga fans sa Facebook at YouTube ay patuloy na nagpo-post ng kanyang old clips, na nagbibigay ng libu-libong views sa throwback ng San Juanico jump, ngunit para kay Dante, iyon ay alaala na, hindi kinabukasan. Sa gitna ng kanyang tahimik na buhay, may aral: na ang Hari ng Stunt ay hindi lamang tungkol sa lakas ng katawan, kundi sa lakas ng loob na pumili ng landas na hindi laging madali, ngunit palaging tama. At habang ang San Juanico Bridge ay nananatiling simbolo ng pagkakakabit ng mga isla, ang kwento ni Dante ay nag-uugnay ng nakaraan at ngayon – isang tulay patungo sa pag-unawa na ang tunay na tagumpay ay nasa tahanan, hindi sa screen.

Habang ang industriya ay nagbabago, na may mas maraming proteksyon para sa mga stunt performers ngayon, ang kuwento ni Dante Varona ay nananatiling inspirasyon. Ito ay hindi kwento ng pag-asa lamang; ito’y kwento ng pagpili na nagpapatunay na ang buhay ay hindi pelikula – walang script na perpekto, ngunit may mga desisyon na nagbibigay ng happy ending na tunay. Kaya’t sa susunod na makita mo ang isang old Hari ng Stunt clip, alalahanin mo: sa likod ng bawat salto ay may isang lalaking nagdesisyon na tumalon patungo sa hindi kilalang, para sa mga taong pinakamahalaga sa kanya. At sa California, habang nagre-retire siya nang mahimbing, ang Hari ng Stunt ay nananatiling hari – sa kanyang sariling kwento ng buhay.